Volgens de Arbowet is iedere werkgever in Nederland verplicht de arbeid zodanig te organiseren dat de werkzaamheden geen nadelige invloed hebben op de veiligheid en gezondheid van werknemers die voor of namens hem werken. Hoe de werkgever dit precies moet organiseren wordt niet nader in de wet beschreven. Om de werkgever te helpen bij het voldoen aan de Arbowet zijn er o.a. normen opgesteld. Voor werkzaamheden aan, met of in de nabijheid van elektrische installaties hanteert Kuijpers de norm NEN3140+A3:2019 voor laagspanningsinstallaties. Een onderdeel van deze norm is het voeren van een aanwijsbeleid. Recent is dit beleid vernieuwd en omdat heel veel medewerkers hier op de een of andere manier mee te maken hebben is deze toolbox opgesteld.
Aanwijsbeleid
In het aanwijsbeleid staat beschreven aan welke eisen moet worden voldaan om elektrotechnische werkzaamheden te mogen uitvoeren. De concrete uitvoering ervan bestaat uit het schriftelijk “aanwijzen” van medewerkers.
Conform de norm zijn er binnen Kuijpers door de directie een aantal Aanwijsbevoegden (AB) schriftelijk aangewezen. Deze AB hebben voldoende kennis en kunde om voor medewerkers, op basis van hun opleiding en/of werkervaring, een passende aanwijzing uit te schrijven. In de tabel hieronder zie je wie de AB’s binnen Kuijpers zijn.
Wie krijgt een aanwijzing en wat mag ik dan?
Iedereen die voor of namens Kuijpers elektrotechnische werkzaamheden uitvoert en iedereen die een zeker elektrotechnisch risico loopt tijdens het werk moet schriftelijk door Kuijpers worden aangewezen.
Medewerkers worden aangewezen als:
- VOP Voldoende Onderricht Persoon
- VP Vakbekwaam Persoon
- WV Werkverantwoordelijk
- IV Installatieverantwoordelijke
Belangrijkste is dat je geen elektrotechnische werkzaamheden mag uitvoeren, totdat je hiervoor schriftelijk bent aangewezen door één van de AanwijsBevoegden (AB).
Let op: ook het openen van een in bedrijf zijnde elektrisch component, zoals regelkasten of aansluitkasten, valt onder elektrotechnische werkzaamheden!
Heb je (nog) geen aanwijzing of twijfel je hierover neem dan contact op met de betreffende AB van “jouw” bedrijf.
Opleidingsniveau, werkervaring en persoonlijkheid bepalen het niveau van de aanwijzing. Hoe hoger gekwalificeerd en/of langer jouw werkervaring is hoe hoger het niveau van de aanwijzing. Bij iedere aanwijzing hoort een bevoegdheden-matrix. Hierin is in detail beschreven wat wel/niet is toegestaan.
Welke elektrotechnische werkzaamheden je nu mag uitvoeren, is dus sterk afhankelijk van het niveau van de aanwijzing.
Opleiden, herhalen en archiveren.
Als je eenmaal de juiste kennis hebt, is het up-to-date houden hiervan noodzakelijk. Conform de norm doen we dit bij Kuijpers iedere 3 jaar. Gelijk hiermee zal ook jouw persoonlijke aanwijzing worden beoordeeld en indien nodig vernieuwd. De door jou en de aanwijsbevoegde getekende aanwijzing met bijbehorende bevoegdhedenmatrix zal worden opgeslagen in jouw personeelsdossier bij de afdeling HRM. Tevens zijn ze inzichtelijk via Kuijpers Inside.
Onder spanning werken
Eén van de belangrijkste uitgangspunten van de NEN 3140 (en dus ook van de Arbowet) is dat als niet wordt voldaan aan alle beschreven voorwaarden
WERKEN ONDER SPANNING NIET IS TOEGESTAAN
Je werkt onder spanning indien je met je lichaam, gereedschappen/hulpmiddelen aan of in de gevarenzone van een ongeïsoleerd actief deel aan het werk bent. Deze situatie dient TE ALLEN TIJDE vermeden te worden. Tijdswinst of gemak mogen NOOIT een reden zijn om dergelijk, ernstig risico te nemen.
N.B.: een installatie is pas aanrakingsveilig als deze zó is afgeschermd dat vaste voorwerpen groter dan 12mm niet bij de ongeïsoleerde spanningsvoerende delen kunnen komen (IP2X).
Voor het uitvoeren van metingen en beproevingen wordt een uitzondering gemaakt, want deze werkzaamheden kunnen niet gedaan worden zonder dat de installatie in bedrijf is. Ga na of het plaatsen van meetklemmen en testpennen veilig kan geschieden. Zo niet, schakel dan eerst het installatiedeel af, plaats de meting (en eventuele afschermingen) en schakel dan pas weer in.
Arbo-catalogus
In de installatie- en isolatiebranche hebben we met elkaar afgesproken om niet onder spanning te werken, behalve in zeer uitzonderlijke gevallen. Hoe we om moeten gaan met deze uitzonderingen staat omschreven in de Arbo-catalogus “Werken (z)onder spanning”
Aan ALLE onderstaande voorwaarden moet worden voldaan, vóórdat onder spanning gewerkt mag worden:
- Het is aangetoond dat het niet mogelijk is om de werkzaamheden spanningsloos uit te voeren;
- Je hebt een specifieke opleiding afgerond en beschikt over een geldig certificaat;
- Je hebt een geldige schriftelijke aanwijzing van je werkgever (AB) gekregen dat je onder spanning mag werken;
- Je hebt uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming gekregen van de WV om te werken onder spanning;
- De WV heeft jou vóór je begon nogmaals gewezen op de gevaren van het werken onder spanning;
- Je gereedschap en PBM zijn helemaal in orde en geschikt voor het werken onder spanning;
- Je werkplek is stabiel en brandveilig;
- Je vraagt naar de eventuele extra eisen van de opdrachtgever voor je begint!
- Er is door de WV een werkplan opgesteld, goedgekeurd en met je doorgesproken voor aanvang.
Heb je twijfels of je aan bovenstaande eisen hebt voldaan of dat je het werk wel veilig kan uitvoeren:
STOP en overleg met je leidinggevende!
Gereedschappen en persoonlijke beschermingsmiddelen
Tijdens het werk is het gebruik van PBM’s normaal geworden. Het is echter belangrijk altijd eerst de risico’s in te schatten (LMRA), hierna deze zoveel mogelijk weghalen (werk nu misschien wel zonder PBM’s). Als dit niet mogelijk is, dan is het zaak de PBM’s af te stemmen op risico’s die aanwezig zijn (of kunnen ontstaan).
In het geval van E-werkzaamheden is het net even anders. De NEN3140 norm schrijft hierin al een aantal eisen voor.
Tot slot is het belangrijk om te weten dat enkelpolige spanningszoekers NOOIT mogen worden gebruikt om spanningsloosheid aan te tonen. Dit moet altijd met een dubbelpolig meetinstrument.
Op Mijn Kuijpers vind je veel relevantie informatie:
Blanco aanwijzingen (F052) en de bevoegdhedenmatrices (F053) zijn beschikbaar via Business Partners -> KAM -> formulieren
- De procedure vind je via Business Partners -> KAM -> handboeken -> P1.2.14
- Overzicht met geldige aanwijzingen: Mijn Kuijpers -> kennis -> Elektrotechnische Installaties -> aanwijzingen
Scan de volgende code met de app om deze toolbox te bekijken.